De “klimaatdiscussie” in Nederland kent eigenlijk maar twee partijen. Aan de ene kant is er een krachtige stroming van ‘activisten’ die ieder ongewoon weer direct verbindt met de toename van CO2 in de atmosfeer. Vrijwel iedere politieke partij in Nederland, gesteund door de grote meteorologische instituten, KNMI, het Europese Copernicus en het United Nations Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) voelt zich hiermee verbonden.
Aan de andere kant is er een stroming die stelt dat het allemaal wel meevalt. De lauw-warmers. De belangrijkste woordvoerders hiervan zijn populistisch ‘rechtse’ politieke partijen als FvD, JA21 en PVV en natuurlijk, internationaal gezien, President Trump.
In Nederland zijn er een aantal websites die zich hiermee hebben geassocieerd. Zo zijn daar bijvoorbeeld ‘Climategate’, ‘Clintel’ en ‘klimaatgek’, in het buitenland zijn wat mij betreft het Duitse eike-klima-energie.eu (niet te verwarren met eike.de) en wattsupwiththat.com, het meest invloedrijk, die vrijwel dagelijks met nieuw (lauw-warm) “klimaatnieuws” komen.
De maandelijkse berichten van een activisten-site als ‘Klimaatveranda’ steken hier eigenlijk wel wat mager bij af.
Inmiddels is ook een grote groep wetenschappers aangesloten bij deze sceptische stroming, waaruit valt af te leiden dat de 97% consensus, waarmee de activisten al sinds jaar en dag schermen, eerder te maken heeft met de politieke kleur van de redacties van de grote wetenschappelijke bladen, dan met de voorkeur van wetenschappers ten aanzien van verklaringen voor veranderingen in het klimaat.
Daar komt bij dat vooral West-Europa mede door haar vooruitstrevende klimaatbeleid in een moeilijke economische positie is komen te zitten, wat ook maakt dat het draagvlak voor klimaatbeleid de laatste jaren achteruit holt.
Jilles van Beukel (energiedeskundige bij het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS)) toont in 1 vandaag (12 augustus jl.) echter begrip voor een Europese koerswijziging inzake het klimaatbeleid:
“Het is begrijpelijk dat milieu-economen balen van de vertraging, maar wat we in Duitsland zien is geen ideologische zelfsabotage. Het is een bijsturing uit noodzaak. De geopolitieke werkelijkheid is sinds 2022 fundamenteel veranderd.”
Volgens Van den Beukel ligt het fundament van de Duitse en Europese energietransitie weliswaar bij zonne- en windenergie, maar is de achterliggende ‘backup’ nog onvoldoende uitgekristalliseerd. “Groene waterstof en batterijopslag zijn op de schaal die de zware industrie nodig heeft simpelweg nog te duur en niet op tijd klaar. (..)
Als je zonne- en windenergie als basis hebt, heb je voor langere luwe periodes, de zogeheten Dunkelflaute, een echt betrouwbare reserve nodig”, vertelt Van den Beukel verder.
“Duitsland kiest er nu voor om nieuwe gascentrales te bouwen als overbrugging. Dat is opvallend in deze fase van de transitie, maar ook wel onvermijdelijk als je wilt dat je industrie overleeft.”
Dit verdwijnende draagvlak is een uiteraard een doorn in het oog van Diederik Samsom, die in de Volkskrant van 12 augustus een stukje schreef, dat de aard van de dialoog tussen ‘klimaat activisten’ en ‘klimaatrealisten’ eigenlijk vrij goed typeert:
“En daar kwamen ze tevoorschijn, uit hun klimaatontkennende holen van waaruit de pseudo-wetenschappers, opiniemakers, CEO’s en politici dertig jaar lang genoeg twijfel hebben gezaaid om de wereldgemeenschap te weerhouden van resoluut ingrijpen in onze CO2-uitstoot. Betaald door oliebedrijven, verslaafd aan de media-aandacht, of gevangen in het socialemediaweb waarin willekeurige onderwerpen met feesboek-logica aan elkaar worden geweven tot een samenhangende cultuuroorlog: Ik ben tegen migratie, dus klimaatverandering bestaat niet. Rob Jetten is stom, dus windmolens ook.
Zo ontstond het kabaal van – vrijwel uitsluitend – mannen, met over het algemeen een opmerkelijk hoog IQ, die elkaar via X, schimmige websites en een enkele grote krant jarenlang hebben toegejuicht dat klimaatverandering ‘een hoax’ is, bedacht door ‘woke-links’ om ons ‘te onderwerpen aan Brussel’.
Verwacht van hen geen deemoed. Niet nu Europese bossen op ongekende schaal in de fik staan. Ook niet nu blijkt dat de hittegolf in juni in Frankrijk dodelijker was dan de heftigste coronadagen van 2020. Uiteraard geen woord over het feit dat hun eigen populistisch gekuip tegen klimaatafspraken een belangrijke oorzaak is van het feit dat we de concentratie van CO2 in de atmosfeer zo hebben verhoogd dat het klimaat op hol slaat en de schade, ook de economische, onoverzichtelijk groot dreigt te worden.”
Het is eigenlijk bijna beangstigend dat iemand met deze inzichten en openlijke dedain tegen alles wat niet overeenstemt met zijn eigen mening, gedurende meer dan vier jaar het Europese klimaatbeleid heeft mogen vormgeven als belangrijkste adviseur van Frans Timmermans. Hoe heeft het zover kunnen komen?
The inconvenient truth
Roger Pielke geeft Al Gore de schuld van de grote polarisatie tussen de beide grote klimaatkampen, waarvan het bovenstaande stukje van Samson een leuk voorbeeld is.
Hij heeft hierover een mooi artikel geschreven, waarin hij onder meer stelt:
“An Inconvenient Truth viert volgende maand zijn 20e verjaardag. In de documentaire uit 2006 betoogde voormalig vicepresident Al Gore dat door de mens veroorzaakte klimaatverandering een urgente, beschavingbedreigende crisis was. De film werd een cultureel fenomeen, won twee Oscars en maakte van klimaatverandering een van de bepalende politieke kwesties van onze tijd.
Ik ben ervan overtuigd dat er talloze terugblikken zullen komen waarin de wetenschappelijke beweringen in de film opnieuw ter discussie worden gesteld. Maar het veel belangrijkere verhaal rond de herdenking gaat niet over de juistheid van Gores individuele beweringen, maar over wat de film teweeg heeft gebracht in de wetenschappelijke gemeenschap: het introduceren van partijpolitiek in de wetenschappelijke instellingen.
Gore maakte niet zomaar een film over klimaatverandering: hij spoorde de wetenschappelijke gemeenschap aan om zich bij hem aan te sluiten in openlijke klimaatactivisme. De brandstof die Gore toevoegde aan het vuur van de pathologische politisering van de klimaatwetenschappelijke gemeenschap is de belangrijkste erfenis van An Inconvenient Truth.
Bijna drie jaar na de release van de film betrad Gore het podium tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de American Association for the Advancement of Science (AAAS) in 2009 – de grootste en meest vooraanstaande wetenschappelijke organisatie van het land – en hield een toespraak die veel meer leek op een opwekkingspreek dan op een wetenschappelijke lezing.”
Wetenschappers mochten de scheiding tussen hun wetenschappelijke werk en de maatschappij waarin ze leven simpelweg niet langer accepteren.
Misschien is nog belangrijker dat de film simpelweg een volledig onjuist toekomstperspectief schetst. Gore suggereert dat de technische middelen om afscheid te nemen van fossiele brandstoffen al aanwezig zijn. En dat het dus simpelweg een kwestie is van politieke wil om afscheid te nemen van deze klimaatbedreigende fossiele brandstoffen.
Maar Europa leerde op de harde manier dat dit toch iets anders in elkaar steekt. In deze blog wordt in mooi Engels uitgelegd waarom.
Sterk activistisch geleide landen als Duitsland en het Verenigd Koninkrijk betalen momenteel voor hun elektriciteit meer dan €0,41 per kWh, terwijl Italië zelfs €0,56 per kWh betaalt.
Als contrast zien we dan dat Azië, door grote kolenreserves en subsidies het goedkoopst is (€0,08 à €0,09), terwijl Noord-Amerika gemiddeld €0,15 per kWh betaalt.
Brandstofprijzen in Europa kennen een hoge belasting om de energietransitie mogelijk te maken en dan zien we dat ook de benzineprijzen hier momenteel ongeveer twee keer zo duur zijn dan in de V.S.
Geen goed klimaat om in te investeren. Maar ik verwacht van Diederik Samson desondanks ook geen deemoed…
Polarisatie
De timing was een beetje gek. Volgens Samson kropen de twijfelzaaiers uit hun holen temidden van de grootste hittegolf die West Europa ooit heeft meegemaakt. Ik zou nu even blijven zitten als ‘klimaatontkenner’.
Deze hittegolf heeft omgekeerd wel het een en ander los gemaakt in de activistische kringen. Op ‘klimaatveranda’ valt bijvoorbeeld te lezen:
“Het klimaat was vrijwel dagelijks in het nieuws, deze zomer. Hitte, droogte, natuurbranden, de toename van extreem (zomer)weer is op allerlei manieren zichtbaar en voelbaar in de wereld.
Het heeft ook tot gevolg dat klimaatwetenschappers in toenemende mate vanaf twee flanken worden aangevallen. Enerzijds zijn er nog altijd de pseudosceptici [?], die stug blijven volhouden dat klimaatverandering niks is om je zorgen om te maken. Maar aan de andere kant komen er steeds meer verwijten dat klimaatwetenschappers onvoldoende gewaarschuwd zouden hebben, of te weinig meegaan in doemvoorspellingen.
Op Bluesky reageerde klimaatwetenschapper Kate Marvel met enkele rake opmerkingen op deze ontwikkelingen.”
Tsja, daar zit dus best een beetje frustratie.
Feit is natuurlijk wel dat de klimaatmodellen waaraan al sinds meer dan 30 jaar wordt gewerkt door de meest knappe klimaatwetenschappers, tot dusverre maar weinig succes hebben als het gaat om het voorspellen van toekomstig weer (het gaat blijkbaar wel iets beter als het gaat om het voorspellen van het weer wat we al hebben gehad).
Maar wat me wel blijft verbazen is de obsessieve verbetenheid van de wetenschappers ten opzichte van elkaar. Belangrijker dan het vinden van wetenschappelijke inzichten ten aanzien van ‘het weer’ lijkt het ego en ‘eigen gelijk’ van de wetenschappers in kwestie te zijn.
Wanneer de activisten menen dat een ongewoon hete zomer in West Europa een doorslaggevend argument is voor de juistheid van de eigen (broeikas-) hypothese, dan lijkt het inderdaad verloren moeite om nog in gesprek te gaan. Het was namelijk niet overal zo warm, laat deze blog zien. Internationaal gezien was er niet zo heel veel bijzonders aan de hand, ook niet in de superhete juni- en juli maanden van Europa:
Omgekeerd, als een ongewoon hete zomer, waarin opnieuw tal van records worden gebroken, nadat de vorige twintig zomers ook al recordbrekend waren, wordt weggezet als ‘business as usual’, dan lijkt dit ook een beetje op een sketch uit Monty Pyton (de papegaai is dood).
In die zin zijn de lauw-warmers, ook al omdat zij allen (volgens Marcel Crok) in hetzelfde opwarmingsmechanisme geloven als de door hen verfoeide activisten, eigenlijk ook zeer behulpzaam bij het opbouwen van de CO2-mythe, waarbij alles moet wijken voor ‘het Klimaat’.
Omdat er maar twee partijen zijn, lijken er voor de burgers maar twee mogelijkheden te bestaan: óf de ene kant (de activisten) heeft gelijk, óf de andere (de lauw-warmers). En dan lijkt het pleit al gauw beslecht, als we C3S mogen geloven.
Tweestromenland
Volgens het Europese Copernicus Climate Change Service (C3S) warmt Europa veel sneller op dan de andere continenten op Aarde. Aangetoond kan onder meer worden:
• Snelle opwarming: Sinds de jaren tachtig warmt Europa dubbel zo snel op als de rest van de wereld, met de sterkste stijgingen in Noord-Europa en het Arctische gebied.
• Extreme hitte: Hittegolven op land en zee komen steeds vaker voor en duren langer. Recente metingen laten zien dat zomers en specifieke maanden, zoals juni en juli, recordbrekende temperaturen bereiken in West-Europa.
• Hogere watertemperaturen: De temperaturen van de Europese zeeën, waaronder de Middellandse Zee en de Atlantische kustwateren, bereiken regelmatig recordhoogten en kennen ernstige mariene hittegolven.
• Wisselend neerslagpatroon: Europa kampt met extreme weerscontrasten. Soms zorgen zware buien voor grootschalige overstromingen, terwijl andere regio’s juist te maken hebben met aanhoudende droogte en een hoog risico op natuurbranden.
Het lijkt mij een overtuigend rijtje. Maar we hebben het hier dus alleen over Europa. En wanneer klimaatproblemen dus eigenlijk vooral regionaal optreden, zouden de oorzaken hiervoor dan ook regionaal kunnen zijn?
Het wordt immers ook steeds duidelijker dat CO2 nooit de klimaatwerking kan hebben die dit soort effecten verklaart. In een recent artikel van Heinz Hug, scepticus sinds het allereerste begin, wordt door hem andermaal verklaard waarom een verdubbeling van het CO2-gehalte in de atmosfeer (en daar zijn we nog lang niet), nooit meer dan een temperatuurverhoging dan 0,6 °C kan veroorzaken.
Maar goed, er zijn dus ook sceptici die de klimaatopwarmende rol, die van broeikasgassen zouden hebben, helemaal niet begrijpen, omdat:
a) Het broeikaseffect (de stralingsval) zelf nog nooit in wetenschappelijke proeven is aangetoond.
b) Niet straling maar convectie en geleiding de belangrijkste processen zijn die zorgen voor warmtetransport in de atmosfeer.
c) Andere planeten (zeer hoge) temperaturen laten zien die nooit door het broeikaseffect kunnen worden veroorzaakt.
d) Er ook andere methoden van opwarming bestaan, die aantoonbaar wél zorgen voor een temperatuureffect en die overduidelijk een rol spelen bij de Europese opwarming.
Om even bij het laatste te blijven; anders dan het geval is bij ‘het broeikas-effect’, zijn er immers diverse manieren waarop ander landgebruik aantoonbaar effect heeft op de temperatuur van een gebied waar dit plaats vindt.
Het meest bekend is dan natuurlijk het ‘stedelijk hitte-eilandeffect’, maar ook de rol van grootschalig ander landgebruik in de landbouw heeft in het verleden al tot grote klimaatproblemen geleid. Grootschalige irrigatieprojecten blijken bijvoorbeeld een zeer sterk effect te hebben op het uitblijven van regenval, grootschalige drainage-effecten zorgen dan weer voor een omgekeerd effect. Moderne landbouw technieken met grootschalige mechanisering en toepassing van kunstmest zorgen ook weer voor andere problemen. Fosfaatoverbemesting of fosfaat in (af)wasmiddelen zorgt voor algenbloei en dat zorgt weer voor hogere zeewatertemperaturen aan het oppervlak (SST) en tevens voor een belemmering van wolkenvorming, etc.
In deze zin is de documentaire van Al Gore natuurlijk uitstekend lesmateriaal, want behalve een aantal complete missers (het smelten van de Zuidpool, het op zeer korte termijn verdwijnen van de Noordpool, de toename van malaria) worden hier ook prima voorbeelden gegeven van de wijze waarop menselijk grootschalig ingrijpen op het landgebruik, grote onbedoelde gevolgen heeft gehad voor het klimaat.
In mijn vorige blog ben ik ingegaan op een aantal grootschalige ingrepen van de mens op het landgebruik (en hierdoor indirect op klimaat) van Europa. En anders dan het hypothetische broeikas-effect en zijn wonderbare werkingen (te koud en te warm, te nat en te droog), zijn deze effecten aantoonbaar en er is ook iets aan te doen, zonder dat de hele economie hieraan wordt opgeofferd.
De zelfgenoegzaamheid van een groot deel van de activisten is ten aanzien hiervan toch wel enigszins verontrustend te noemen. Zou Kate Marvel werkelijk van mening zijn dat, na de Europese hittegolven van dit jaar, een schouderklopje op zijn plaats zou zijn, of zelfs meer: “thank you, you were right, here’s a gift basket”.
Een “gift-basket”?
“Uit grootschalige data-analyses (zoals gepubliceerd in ScienceDirect) blijkt dat van alle wereldwijde wetenschappelijke onderzoeksfinanciering ongeveer 2,4% tot 4,6% naar klimaatverandering gaat. Dit vertaalt zich naar tientallen miljarden per jaar, waarbij de natuurwetenschappen het leeuwendeel (ruim 90%) ontvangen.
Het geld dat naar onderzoek gaat valt ook nog eens in het niet bij de uitgaven voor de implementatie van klimaatmaatregelen. Volgens het Climate Policy Initiative bedraagt de totale wereldwijde klimaatfinanciering inmiddels 1,9 biljoen dollar per jaar. Dit geld gaat grotendeels naar de bouw van zonneparken, windenergie en de transitie naar elektrisch vervoer.” (Grok, 2026)
En heeft het nog iets opgeleverd? Jazeker, statisticus William Briggs heeft op Google Scholar de score bijgehouden van wetenschappelijk onderzoek waarin klimaatverandering wordt genoemd. Hij komt met dit resultaat:
13 milioen wetenschappelijke publicaties de afgelopen twintig jaar!
Inderdaad; bedankt voor het uitputten van het geld wat de samenleving beschikbaar heeft voor wetenschappelijk onderzoek, waardoor er voor alternatieve onderzoeken naar ‘het klimaat’ en de beïnvloedbaarheid hiervan, nauwelijks meer iets overschiet. En ook nog bedankt daarvoor dat (zoals kon worden verwacht) al dit onderzoek ons geen steek verder heeft gebracht bij het begrijpen van ons klimaat.
Maar misschien is dat nog niet eens het ergste van deze hele ontwikkeling. Het door Al Gore geëiste activisme van wetenschappers heeft de complete economie van Europa in ieder geval in een diep dal gestort, zonder dat duidelijk is of we daar ooit nog uitkomen. Het heeft ervoor gezorgd dat de landbouw en de natuur in grote delen van Europa voor enorme (erosie) problemen is komen te staan, zonder dat hiervoor naar concrete oplossingen kan worden gezocht, laat staan dat hiervoor Europese middelen en voldoende geld zijn vrijgemaakt, om een transitie mogelijk te maken.
Want de oplossing voor dit alles werd vanaf het allereerste begin gegeven door de activisten. In een CO2-neutrale samenleving zou dit alles niet gebeuren.
Hoe het mogelijk is dat zonder enig wetenschappelijk bewijs een zo massale beweging tot stand is gekomen is mij nog steeds een raadsel. Maar nee, het lijkt me niet dat we voor deze ‘prestatie’ (nog meer) cadeautjes moeten gaan uitdelen…
